Η στάση της Αμερικής προς τον Ελληνικό Αγώνα και το Δόγμα Μονρόε

Της Κωνσταντίνας Κούγια,

«Ο ελληνικός πόλεμος, έχει όλους τους καρπούς της εξέλιξης και της ωριμότητας. Δεν είναι σαν το αδύναμο μίσχο της νεαπολιτάνικης ελευθερίας, που δεν έχει ούτε ρίζες ούτε δύναμη, ούτε καν την ελάχιστη ελπίδα για άνθος ή καρπό. Είναι ριζωμένος βαθιά στα αιματοβαμμένα έγκατα του τούρκικου δεσποτισμού»

Εφημερίδα «Providence Patriot»-Νέα Υόρκη-15 Αυγούστου 1821

Τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821, σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες αναπτύχθηκε το φιλελληνικό ρεύμα, προσφέροντας σημαντική βοήθεια στον Αγώνα και ενισχύοντας τους Έλληνες ηθικά και υλικά. Αυτός ο φιλελληνικός πυρετός παρατηρήθηκε και πέρα από τον Ατλαντικό. Στην ανεξάρτητη πια και μεγάλη δημοκρατία των ΗΠΑ, η προσπάθεια απόκτησης της ανεξαρτησίας οποιουδήποτε έθνους αντιμετωπιζόταν με ιδιαίτερη συμπάθεια. Ο αγώνας των Ελλήνων, ίσως ενθουσίασε τον αμερικανικό λαό περισσότερο από όποιο άλλο πόλεμο ανεξαρτησίας, μιας και τον συνέδεε συναισθηματικά με τη δική του επανάσταση κατά του δεσποτισμού και αποτελούσε μια σοβαρή πρόκληση κατά της Ιερής Συμμαχίας. Ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός, από τον οποίο η Αμερική άντλησε στοιχεία για την οικοδόμηση του κοινωνικού και πολιτικού της συστήματος και η χριστιανική ταυτότητα των εξεγερμένων που επεδίωκε την απαλλαγή της από τον ισλαμικό ζυγό, γοήτευαν τους ξένους.

Ο φιλελληνισμός των ΗΠΑ παρουσιάστηκε ως μια αυθόρμητη, λαϊκή εκδήλωση και από τα πρώτα χρόνια της επανάστασης, ο αμερικανικός λαός σχημάτισε επιτροπές συμπαράστασης και βοήθειας προς το εξεγερμένο έθνος μέσω της αποστολής χρημάτων και εφοδίων. Από την πλευρά τους, οι επαναστατημένοι Έλληνες, αντιλαμβανόμενοι τη διάθεση του αμερικανικού λαού αποφάσισαν να «εκμεταλλευτούν» τη συμπάθειά τους. Με επιστολή του προς τον τότε Γραμματέα και εν συνεχεία Πρόεδρο της Κυβέρνησης, Τζον Κουίνσι Άνταμς, στις 25 Μαρτίου του 1821, ο Πέτρος Μαυρομιχάλης, ζητά την αμερικανική προσφορά και βοήθεια υπέρ του ελληνικού αγώνα. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές σε απόσπασμα της επιστολής αναφέρεται: «Οι αρετές σας, Αμερικάνοι, είναι πολύ κοντά στις δικές μας, αν και μας χωρίζει μεγάλη θάλασσα. Σας νιώθουμε πιο κοντά από τις γειτονικές μας χώρες και σας θεωρούμε φίλους, συμπατριώτες και αδελφούς, γιατί είστε δίκαιοι, φιλάνθρωποι και γενναίοι. Μην αρνηθείτε να μας βοηθήσετε!»

Ο απελευθερωτικός όμως, αγώνας των Ελλήνων από τον οθωμανικό ζυγό ήταν άρρηκτα συνδεδεμένος με το ευρωπαϊκό σύστημα ισχύος μιας και, παρά τις ιδιαιτερότητες, αποτελούσε πτυχή του Ανατολικού ζητήματος. Βασική προϋπόθεση, σε πολιτικό επίπεδο, για τις ισόρροπες και συμμετρικές σχέσεις μεταξύ των κρατών αποτελούσε η δυνατότητα διάθεσης του λιγότερο ισχυρού κράτους, στρατηγικής και κρατικής ισχύς. Παράλληλα, την χρονική περίοδο έναρξης της ελληνικής επανάστασης, κλιμακώνονταν οι ενέργειες των δυναστειών της Ιεράς συμμαχίας, προκειμένου να καταστείλουν τα κινήματα αμφισβήτησης της γεωγραφικής και πολιτικής κυριαρχίας των μεγάλων δυνάμεων στον ευρασιατικό χώρο. Ακόμα και η Αγγλία κράτησε, μέχρι και το 1823, επιφυλακτική στάση απέναντι σε εξεγέρσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στη διάλυση της οθωμανικής αυτοκρατορίας και θα συνεπάγετο την αύξηση τόσο της ρωσικής όσο και της γαλλικής παρουσίας στη Μεσόγειο…εδώ η συνέχεια